कडुलिंब झाडाची माहिती Neem Tree Information in Marathi

Neem Tree Information in Marathi – कडुलिंब झाडाची माहिती कडुनिंब हे भारतीय वंशाचे पर्णपाती वृक्ष आहे. अनेक दशकांपासून, पाकिस्तान, बांगलादेश, नेपाळ, म्यानमार (बर्मा), थायलंड, इंडोनेशिया, श्रीलंका इत्यादींसह जवळच्या राष्ट्रांमध्ये याचा शोध लागला आहे. तथापि, गेल्या १५० वर्षांच्या कालावधीत, हे झाड पलीकडे पसरले आहे.

भारतीय उपखंडाच्या सीमा आफ्रिका, ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण पूर्व आशिया, दक्षिण आणि मध्य अमेरिका आणि दक्षिण पॅसिफिक बेटांमधील असंख्य उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय राष्ट्रांना लागून आहेत. Azadirachta indica हे त्याचे अधिकृत वनस्पति नाव आहे. निंब या संस्कृत शब्दावरून कडुनिंबाचे वनस्पति नाव पडले.

Neem Tree Information in Marathi
Neem Tree Information in Marathi

कडुलिंब झाडाची माहिती Neem Tree Information in Marathi

अनुक्रमणिका

कडुलिंबाच्या झाडाची माहिती (Neem tree information in Marathi)

आपल्या सभोवतालचे वातावरण स्वच्छ ठेवण्यासाठी कडुलिंबाची झाडे अत्यंत फायदेशीर आहेत. भारतीय लिलाक हे कडुनिंबाच्या झाडाचे दुसरे नाव आहे. लिलाक ही एक वेगळी प्रजाती असूनही, कडुलिंबाला कधीकधी लिलाकचे नाव दिले जाते. Meliaceae कुटुंबातील एक सदस्य, कडुलिंबाची झाडे. जे Plantae विश्वाला जोडते. याव्यतिरिक्त, “आझादिरचता” हा त्याचा वंश मानला जातो. Azadirachta Indica हे त्याचे इंग्रजीत नाव आहे.

गुलमोहराप्रमाणेच कडुलिंबाचे झाडही लवकर वाढते. हे सहसा १८ ते २० मीटर उंच असते. कडुनिंबाच्या झाडाची उंची काही भागात २५ ते ३० मीटरपर्यंत पोहोचू शकते, जरी ती प्रत्येक ठिकाणच्या हवामानावर अवलंबून असते.

ते संपूर्ण भारतामध्ये सहज उपलब्ध आहे. भारतातही ते नैसर्गिकरित्या वाढते. रस्त्याच्या कडेला आणि बागांमध्येही ही झाडे वाढू लागली आहेत. कडुनिंबाचा वापर आयुर्वेदात फार पूर्वीपासून केला जात आहे.

कडुलिंबाच्या झाडाला दीर्घायुष्य असते. त्याचे अपेक्षित आयुष्य १५० ते २०० वर्षांच्या दरम्यान आहे. मात्र, ही बाब अद्याप कोणीही उघड केलेली नाही. हा फक्त एक अंदाज आहे. भारत, थायलंड, श्रीलंका, पाकिस्तान, नेपाळ, इंडोनेशिया आणि म्यानमार साहिक हे देश आहेत जेथे कडुलिंबाची झाडे इतर राष्ट्रांसह, सर्वात जास्त आढळतात.

कडुलिंबाच्या पानांचा पृष्ठभाग गुळगुळीत, हिरवा रंग आणि अत्यंत कडू चव असतो. या पानांना टोकदार कडा असतात. जेव्हा कडुलिंबाचा मोहोर येतो तेव्हा ते आश्चर्यकारक पांढरे पुंजके तयार करतात जे अतिशय आकर्षक असतात. या फुलांना पाच पाकळ्यांचे थर असतात.

जेव्हा ते फुलांच्या कळीच्या आकारात असते तेव्हा ते वरून पूर्णपणे बंद होते. फुलांच्या नंतर, ही फुले पूर्णपणे दिसतात. भारतातील काही प्रदेशात या कडू मोहोरांचा आहार म्हणून वापर केला जातो. पण त्याचे आरोग्यासाठी खूप फायदे आहेत.

निंबोळी हे कडुलिंबाच्या फळाला दिलेले नाव आहे. हे फळ त्वरीत मोहोरातून फळात बदलते. ही फळे फिकट हिरव्या रंगाची असतात. त्यात भरीव बीज असते. कडुलिंबाचा मोहोर ठेचला की आतून तिखट वास असलेली एक चिकट पदार्थ बाहेर येतो. या बियांचे घड लावले जातात. याव्यतिरिक्त, या बियांचा उपयोग आयुर्वेदिक औषधे तयार करण्यासाठी केला जातो.

कडुलिंबाचे फायदे (Benefits of Neem in Marathi)

कडुलिंबाचे झाड मानवांसाठी अत्यंत फायदेशीर आहे. पुरातन काळापासून आयुर्वेदात त्याचे महत्त्व कायम आहे. हे मधुमेहासाठी खूप उपयुक्त आहे. याव्यतिरिक्त, हे आपल्या शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढविण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

तुम्ही त्याचा नियमित वापर केल्यास आणि आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या शिफारशींचे पालन केल्यास तुम्ही त्याचे विलक्षण फायदे पाहू शकता. कडुलिंबाच्या झाडांना अनेक उपयुक्त पैलू आहेत, म्हणून या पोस्टमध्ये आम्ही तुम्हाला कडुलिंबाची पाने, रस, तेल आणि बरेच काही याच्या फायद्यांबद्दल जाणून घेणे आवश्यक आहे.

कडुलिंबाच्या बिया (फळे) चा उपयोग (Uses of Neem Seeds (Fruits) in Marathi)

कडुलिंबाच्या बियांपासून चहा बनवला जातो. त्याच्या बियांचा वापर अतिशय आरोग्यदायी चहा बनवण्यासाठी केला जाऊ शकतो. हे शरीरातील मूत्रपिंडांवर परिणाम करणारे आजार बरे करते. तथापि, बर्याच लोकांना हा चहा पिण्यास खूप कडू वाटतो.

कडुलिंबाच्या बिया अँटी-परजीवी, अँटी-फंगल आणि अँटी-बॅक्टेरियल असण्यासोबतच भरपूर पोषक तत्वे प्रदान करतात. या व्यतिरिक्त, त्यात व्हिटॅमिन सी, कॅरोटीन आणि प्रोटीनचे असंख्य प्रकार आहेत. जर आपण त्याच्या बिया केसांना लावल्या तर केस गळणे आणि कोंडा यासारख्या समस्या दूर होतात.

कडुलिंबाच्या बिया कुस्करून जाळून डास पळण्यास मदत करतात. कडुलिंबाचे तेल पाण्यात मिसळून टाकल्यास डास अंडी घालणार नाहीत. त्यामुळे मलेरियासारख्या आजारापासून तुमचे संरक्षण होते.

वृद्धत्वाशी संबंधित सुरकुत्या कमी करण्यासाठी कडुलिंबाच्या तेलाचा वापर चेहऱ्यावर केला जाऊ शकतो. लक्षात घेता, त्याच्या बियांच्या तेलामध्ये अँटी-ऑक्सिडंट गुण असतात जे आपल्या त्वचेसाठी चांगले असतात.

कडुनिंबाचा उपयोग दात स्वच्छ करण्यासाठी प्राचीन काळापासून केला जातो. त्यात निसर्गाने बॅक्टेरियाच्या वाढीस प्रतिबंध करणारा पदार्थ आणि जंतुनाशक गुण आहेत. ते आपल्या दातांचे आरोग्य आणि स्वच्छता राखण्यासाठी खूप उपयुक्त आहेत. निंबोळीचे तेल हिरड्यांना लावल्यास श्वासाच्या दुर्गंधीपासून मुक्त होण्यासोबतच दातदुखी आणि सूज यापासून त्वरित आराम मिळतो.

कडुलिंबाच्या पानांचे फायदे (Benefits of Neem Leaves in Marathi)

कडुलिंबाची पाने रोज सकाळी चार ते पाच कप पाण्यात धुऊन खाल्ल्यास. परिणामी, तुम्हाला मधुमेहासारख्या आजाराचा धोका नाही. कारण या पानांमध्ये मधुमेहविरोधी गुण असतात.

पाण्यामुळे काही लोकांच्या चेहऱ्यावर मुरुम येतात. याव्यतिरिक्त, यामुळे चेहर्यावरील त्वचेवर डाग पडतात. परिणामी लोक खूप संघर्ष करतात. या समस्येपासून सुटका मिळवण्यासाठी तुम्ही रोज सकाळी मऊ कडुलिंबाची पाने चावून खाऊ शकता.

डिप्रेशनचा त्रास असला तरीही तुम्ही कडुलिंबाची पाने खाऊ शकता. यामुळे, तुमचे शरीर त्याचे अँटी-डिप्रेसंट गुण शोषून घेते, ज्यामुळे नैराश्य कमी होते.

कडुनिंबाचा वापर प्रामुख्याने तोंडाच्या आरोग्याच्या समस्यांसाठी केला जातो. कडुलिंबाची पाने खाल्ल्यास दातांवर पायोरिया बरा होऊ शकतो. त्यात अनेक अँटीपायरेटिक गुण आहेत. त्यामुळे तुमचे दात चमकदार आणि पांढरे राहतात.

कडुलिंबाची पाने नियमितपणे खाल्ल्यास पोटाच्या बद्धकोष्ठतेसारख्या समस्यांपासून आराम मिळतो. या पानांमधील फायबर घटक तुमच्या शरीराला अन्न चांगल्या प्रकारे पचवण्यास मदत करतात. वायूशी संबंधित विकारही दूर होतात.

कडुलिंबाच्या तेलाचे फायदे (Neem Tree Information in Marathi)

कडुलिंबाच्या तेलाचे आपल्या शरीरासाठी अनेक आरोग्य फायदे आहेत. तुमच्या शरीरावर होणार्‍या कोणत्याही बुरशीजन्य आजारावर कडुलिंबाचे तेल लावता येते. तुमच्या इंग्रजी औषधांच्या तुलनेत ते चांगले फायदे देते.

तुमच्या केसांच्या समस्या तुम्हाला त्रास देत असतील तर केसांना कडुलिंबाचे तेल वापरा. परिणामी तुमचे केस मजबूत आणि दाट होतात.

जर तुमच्या घरात किंवा अंगणात डासांची संख्या जास्त असेल. तुम्ही तुमच्या घरावर आणि बागेवर कडुलिंबाचे तेल फवारू शकता जर ते तेथील झाडांना त्रास देत असेल. यामुळे तुमच्या घरात डास येऊ नयेत.

आपल्या घरात असलेली झाडे अचानक कोमेजायला लागतात. याव्यतिरिक्त, ते हळूहळू कोरडे होऊ लागते. डास दोषी आहेत कारण ते आपल्या झाडांची पाने नष्ट करू लागतात. या सर्व समस्या टाळण्यासाठी तुम्ही तुमच्या झाडांना कडुलिंबाचे तेल लावावे. यामुळे झाडे नेहमी निरोगी राहतात.

कडुलिंबाच्या तेलाचा वापर आपल्या शरीरात कोणत्याही किरकोळ जखमा लवकर भरण्यासाठी केला जाऊ शकतो. हे जखमेच्या उपचारांना गती देते.

कडुलिंबाच्या तेलात फॅटी अॅसिड आणि व्हिटॅमिन ई मुबलक प्रमाणात असते. जर तुमची त्वचा कोरडी आणि निस्तेज असेल तर तुम्ही वेळोवेळी हातांना कडुलिंबाचे तेल लावू शकता.

कडुलिंब वापरण्याचे तोटे (Disadvantages of using neem in Marathi)

  • कडुलिंबाचे कोणतेही आयुर्वेदिक फायदे लागू करण्यापूर्वी आयुर्वेदिक वैद्याचा सल्ला घ्या. कडुलिंबाच्या घरगुती उपचारांमध्ये स्वतःला घातक ठरण्याची क्षमता असते.
  • कडुलिंबाचा रस दररोज पिऊ नये. याचा परिणाम म्हणून आरोग्यास त्रास होऊ शकतो.
  • जर तुमची त्वचा संवेदनशील असेल तर कडुलिंबाचे तेल तुमच्या त्वचेला इजा करू शकते.

कडुलिंबाचे झाड कसे वाढवायचे? (How to grow neem tree in Marathi?)

कडुलिंबाच्या बिया झाडांमध्ये कशा उगवल्या जातात? कडुलिंबाची झाडे बियांपासून सहज उगवता येतात. आधी कडुलिंबाच्या बिया गोळा कराव्या लागतात. कडुलिंबाच्या बिया जून ते ऑगस्ट या कालावधीत झाडांखाली मिळतात. गळलेल्या बिया गोळा कराव्या लागतील.

कडुलिंबाच्या बिया वाढवण्यासाठी ट्रे वापरणे आवश्यक आहे. यासाठी मातीचा ट्रे देखील काम करू शकतो. खोली योग्य असावी. ते तीन ते चार इंच खोल आहे. या ट्रेबद्दल एक गोष्ट लक्षात ठेवा की तळाशी छिद्र असणे किती महत्त्वाचे आहे. परिणामी, वनस्पती अतिरिक्त पाणी सोडते. आपण प्रथम सुपीक मातीने अशा प्रकारचा ट्रे तयार करणे आणि भरणे आवश्यक आहे.

माती तयार करण्यासाठी नियमित बागेच्या मातीचे तीन भाग आणि जुन्या शेणखताचा एक भाग आवश्यक आहे. तुमचा ट्रे नीट मिसळल्यानंतर भरा. माती घातल्यानंतर, आपण सर्व कडुलिंबाच्या बिया एक इंच खोल अंतरावर पुरल्या पाहिजेत.

यानंतर आपण आपल्या ट्रेला उदारपणे पाणी द्यावे. हे भांडे पाण्याने शिंपडल्यानंतर या ठिकाणी ठेवणे आवश्यक आहे. आतील झाडे पूर्णपणे विकसित होईपर्यंत हे भांडे थेट सूर्यप्रकाशात ठेवू नका. त्याऐवजी, सावली जिथून येते तेथून ठेवा. तुमच्या भांड्यातून सुमारे दोन आठवड्यांनंतर, बियाणे रोपांमध्ये फुटू लागतात.

तुमची कडुलिंबाची रोपे सात ते आठ इंच उंच झाल्यावर मोठ्या भांड्यात लावा. ते आणखी सुधारण्यासाठी. कडुलिंबाची झाडे बियांपासून अशा प्रकारे वाढवता येतात.

कडुलिंबाची कलम कशी करावी? (How to graft neem in Marathi?)

कडुलिंबाचे रोप कापून वाढवण्यासाठी तुम्ही प्रथम कडुलिंबाची कटिंग घ्यावी. तुम्ही कडुलिंबाच्या झाडाला भेट द्या आणि यासाठी एक नवीन अवयव निवडा. तुम्ही वापरत असलेल्या कडुलिंबाच्या फांदीच्या तळापासून स्वच्छ काप करा. वरील सर्व पाने कापण्यापूर्वी तुम्ही प्रथम तळापासून वर पेन कापला पाहिजे. नंतर पेन पाच मिनिटे पाण्यात भिजवा.

आता तुम्ही एकतर थोडे भांडे किंवा प्लास्टिकचा ग्लास घेऊ शकता. म्हणूनच छिद्र पाडणे महत्वाचे आहे. ते घेतल्यानंतर, आपण ते सुपीक मातीने भरले पाहिजे. आम्ही बियाणे-लावणी वनस्पतींसाठी तयार केलेली क्रमवारी. माती तयार केल्यानंतर हा ग्लास मातीने भरावा.

काचेमध्ये माती घातल्यानंतर कटिंगच्या तळाशी रूटिंग हार्मोन पावडर शिंपडा. परिणामी तुमची पेन जास्त लवकर रुजते. जर तुमच्याकडे पावडर रूटिंग हार्मोन नसेल. तर, आपण ते या प्रकारे देखील ठेवू शकता. यासाठी पेनची थोडीशी सवय लागते. पेन लावल्यानंतर आतमध्ये पाणी टोचणे आवश्यक आहे.

त्यानंतर, पेन, हे लहान भांडे किंवा आपण वनस्पती वाढवण्यासाठी वापरलेले कंटेनर लावा. कुठेतरी सावलीत ठेवा. आणि मुळे आत वाढू लागेपर्यंत ओलावा देत राहा. झाडाला पाणी देताना एका गोष्टीकडे लक्ष द्या: ते हलू नये. तुमचे पेन हलले तर ते हानिकारक असू शकते.

आधी नमूद केलेल्या सर्व गोष्टींचा विचार करून, जर तुम्ही पेनमध्ये कडुलिंबाची रोपे वाढवली तर तुमची रोपे एका महिन्यात तयार होतील.

कडुलिंबाचे बोन्साय कसे बनवायचे? (Neem Tree Information in Marathi)

कडुलिंबाचे बोन्साय खूपच आकर्षक दिसते. तथापि, ते तयार करण्यासाठी खूप मेहनत आणि वेळ आवश्यक आहे. कडुलिंबाच्या झाडापासून योग्य बोन्साय तयार करण्यासाठी तुम्हाला अंदाजे दोन वर्षे लागू शकतात. बोन्सायसाठी कडुलिंबाची छाटणी कशी करायची ते जाणून घेऊ.

पायरी 1: एका भांड्यात कडुलिंबाचे झाड तयार करणे. तुमचे झाड सुमारे दोन फूट उंच झाल्यावर तुम्ही अॅल्युमिनियमची वायर घ्यावी. वायर घ्या आणि रोपाच्या मुळामध्ये घाला. हे आच्छादन रोपाभोवती हळूहळू गुंडाळण्यास सुरुवात करा.

पायरी 2: रोपाभोवती वायर गुंडाळल्यानंतर, त्याला इच्छित फॉर्म द्या. काही दिवस आल्यावर या स्थितीत सोडा. ही तार झाडाच्या आत झिरपू लागण्यापूर्वी.

पायरी 3: या प्रक्रियेचा कालावधी एक ते दोन महिन्यांदरम्यान आहे. तोपर्यंत तुम्ही तुमच्या रोपावरील सर्व फांद्या काढून टाकल्या पाहिजेत ज्या सरळ वाढतात. हे झाड वरच्या दिशेने वाढवण्याऐवजी मोठ्या झाडासारखे पसरवा.

पायरी 4: काही दिवसांनी वायर उघडणे आवश्यक आहे, एकदा तुम्हाला वाटले की ती रोपामध्ये पूर्णपणे मिसळली आहे. आणि कोणत्याही सरळ वाढणार्‍या फांद्यांना सुरक्षित करा. फांद्यांना तार बांधून, तुम्ही त्यांना तुमच्या आवडीच्या कोणत्याही स्वरूपात फिरवू शकता.

पायरी 5: रोपाच्या स्टेमभोवती सर्व फांद्या त्याच पद्धतीने पसरवा. जेव्हा तुमची वनस्पती बोन्साय सारखी दिसू लागते. म्हणून, तुम्ही ही वनस्पती रुंद, उथळ भांड्यात वाढवावी. जर ते मोठ्या भांड्यात ठेवले असेल.

या पद्धतीने तुम्ही सुंदर कडुलिंबाचे बोन्साय तयार करू शकता.

कडुलिंबाची काळजी कशी घ्यावी? (How to take care of neem in Marathi?)

  • कडुलिंबाच्या रोपाला कमीत कमी काळजी घ्यावी लागते. कारण ती त्या प्रकारची वनस्पती आहे, कोणत्याही प्रकारचे किट पतंग त्याला भेट देत नाहीत.
  • ज्या वनस्पतीकडे हे आणि ते दोन्ही आहेत त्यांना भरपूर फायदे मिळतात. कडुलिंबाच्या झाडाला पाण्याची सर्वात जास्त गरज असते. या वनस्पतीला जास्त पाणी लागत नाही.
  • रोपाला नेहमी आवश्यक असलेले पाणी द्या. जर तुम्ही तुमच्या कडुलिंबाच्या झाडाला अतिरिक्त पाणी दिले असेल. तुम्ही नांगरून मग सोडून द्या. परिणामी, झाडाचे पाणी लवकर बाष्पीभवन होते.
  • या झाडाला महिन्यातून एकदा गायीच्या खतापासून खताची गरज असते. यामुळे त्याचा झपाट्याने विस्तार होतो. याव्यतिरिक्त, आपण दर महिन्याला एकदा कडुलिंबाच्या झाडावर फवारणी करू शकता. अर्धा चमचा NPK खत एक लिटर पाण्यात विरघळल्यानंतर त्यावर फवारणी करावी. तरीही, तुमची वनस्पती उत्तम आरोग्यामध्ये राहते.
  • कडुलिंबाचे झाड हिरवेगार ठेवण्यासाठी या काही गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे. असे केल्यास तुमचे झाड नेहमी हिरवे राहील.

FAQ

Q1. कडुलिंबाचे झाड इतके मौल्यवान का आहे?

कडुलिंबाच्या झाडाची बॅक्टेरियाच्या वाढीस प्रतिबंध करणारा पदार्थ आणि बुरशीविरोधी गुणधर्म हे झाडाच्या अनेक वैद्यकीय आणि सौंदर्यविषयक उपयोगांसाठी आधार आहेत, जे त्याच्या जवळजवळ सर्व घटकांपर्यंत विस्तारित आहेत. मुरुम, सोरायसिस आणि ऍथलीट फूट यासारख्या त्वचेच्या विकारांसाठी साबण किंवा क्रीममध्ये तसेच कोंडा वर उपचार करण्यासाठी शाम्पूमध्ये कडुनिंब वारंवार आढळतो.

Q2. कडुलिंब कोणता रोग बरा करतो?

कडुलिंब असलेली तयारी त्वचेच्या अनेक समस्या, सेप्टिक फोड आणि संक्रमित जळजळांवर प्रभावी असल्याचे म्हटले जाते. फोडी, अल्सर आणि एक्जिमा अशा स्थितींपैकी आहेत ज्यासाठी पानांचा पोल्टिस किंवा डेकोक्शन म्हणून वापरण्याचा सल्ला दिला जातो. रिंगवर्म, इनडोलेंट अल्सर आणि स्क्रोफुला यासारख्या त्वचेच्या स्थितीवर तेलाने उपचार केले जातात.

Q3. कडुलिंबाचे झाड कशासाठी चांगले आहे?

जळजळ, संसर्ग, ताप, त्वचेची स्थिती आणि दातांच्या समस्यांवर उपचार करण्यासाठी कडुलिंबाच्या झाडाची पाने, मोहोर, बिया, फळे, मुळे आणि साल यांचा पारंपारिक वापर या सर्व भागांचा समावेश आहे. कडुलिंबाच्या पानांच्या उपचारात्मक फायद्यांची विशेषतः चर्चा केली आहे.

लक्ष द्या:

तर मित्रांनो वरील लेखात आपण Neem Tree Information in Marathi पाहिले. या लेखात आम्ही कडुलिंब झाडाबद्दल सर्व काही माहिती देण्याचा प्रयत्न केला आहे. जर तुमच्या कडे Neem Tree in Marathi बद्दल आजून काही माहिती असेल तर आम्हाला नक्की संपर्क करा. हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कंमेंट बॉक्स मध्ये सांगा.

हे पण वाचा:

Leave a Comment

x